Tôi cứ nghĩ áp lực đồng trang lứa chỉ có ở những bạn trẻ hoặc những người mới đi làm chứ với người đã có tí tuổi như tôi thì không còn nữa. Nhưng tôi đã sai lầm, tôi nhận ra mình còn bị áp lực đồng trang lứa kinh khung hơn là đằng khác.

Chuyện là mấy hôm trước, bố mẹ tôi có về quê nội để ăn giỗ, khi bố mẹ lên thì có kể cho tôi biết được một số thông tin thú vị. Cùng tuổi với tôi có 2 người em họ con của chú và cô ruột tôi đều rất thành công trong công việc, tôi rất vui cho sự thành công ấy của các em nhưng nhìn lại mình thì lại thấy hơi chạnh lòng. Một đứa làm giám đốc chi nhánh ngân hàng ở tỉnh, một đứa có chức vụ cao trong nhà nước. Còn tôi là một anh nhân viên bình thường.

Áp lực đồng trang lứa bắt nguồn từ đâu

Chúng ta luôn không thể thoát ra được sự so sánh với người này, người kia. Nếu không phải là chúng ta tự so sánh thì cũng do người thân xung quanh hay bạn bè thay ta làm chuyện đó.

So sánh xã hội

Khi còn bé, người lớn thường so sánh chúng ta với nhau:

• Nặng bao cân
• Cao bao nhiêu
• Ăn ngủ có tốt không

Đến khi đi học, chúng ta thường bị so sánh về:

• Điểm số
• Ngoại hình.
• Tình yêu.

Đến tuổi trung niên, tiêu chí chuyển sang:

• Chức vụ.
• Thu nhập.
• Nhà cửa.
• Con cái.
• Danh tiếng.

Trong trường hợp của tôi, hai người em họ đều có vị trí xã hội được đánh giá cao:

• Giám đốc ngân hàng.
• Công chức nhà nước.

Điều đó khiến tôi vô thức dùng họ làm “thước đo” cho chính mình, tôi vô tình so sánh “bản CV cuộc đời” của mình với những người xung quanh, đặc biệt là người thân trong gia đình. Tôi nhận ra mình dù có cố gắng cũng chỉ ở mức độ nào đó thôi không được thành công giống họ.

Hào quang người chiến thắng

Gia đình thường chỉ nhắc đến những người thành công, những người tỏa ra hào quang, được nhiều người chú ý. Họ thường thấy vui, hãnh diện về người đó.

Ít ai kể về:

• Người làm công nhân.
• Người thất nghiệp.
• Người kinh doanh thất bại.
• Người làm nhân viên cả đời.

Nên tôi cảm giác như “ai cũng thành công, chỉ còn mình.” Một nhân viên bình thương, không có thành công, thành tựu gì để khoe với mọi người. Tôi cũng mong muốn thành công trong công việc, có địa vị trong xã hội lắm chứ, ai mà không muốn như vậy! Bạn có đồng ý với tôi không? Sâu trong chúng ta, ai cũng mong được có lần chiến thắng, có địa vị cao để mọi người ngưỡng mộ. Không chỉ cho chúng ta, mà còn cho gia đình chúng ta nữa.

Thành công dành cho tất cả mọi người

Điều này là không đúng.

“Thành công không dành cho số đông.”

Áp lực đồng trang lứa dành cho tất cả mọi người. Không phải là những người thành công sẽ không có áp lực, họ có áp lực mà chúng ta không nhìn thấy. Chúng ta chỉ nhìn thấy họ thành công là kết quả, mà chúng ta không nhìn quá trình cố gắng của họ. Mọi ngành nghề đều có một mô hình xác định mức độ thành công của mỗi người, bạn và tôi đều có thể bước lên cao nếu có đủ các yếu tố ấy.

Nghề nghiệp phân bố theo hình tháp

Trong hầu hết ngành nghề:

• Rất ít người trở thành lãnh đạo cấp cao.
• Nhiều người ở vị trí chuyên viên, nhân viên.
• Càng lên cao, số lượng càng ít.

Có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc ai đạt vị trí cao hơn:

• Năng lực.
• Cơ hội.
• Thời điểm.
• Môi trường.
• Các mối quan hệ.
• Sức khỏe.
• Hoàn cảnh gia đình.
• May mắn.

Nỗ lực rất quan trọng, nhưng không phải là yếu tố duy nhất, để thành công trong nghề nghiệp của mình thì chúng ta phải tìm hiểu và đáp ứng các yêu cầu công việc rồi tiến lên nấc thang tiếp theo.

Nhân viên bình thường và người bình thường

Sự thật là “Nhân viên bình thường”, người bình thường mới là lực lượng chiếm số đông trong xã hội này. Làm một người bình thường không có nghĩa là một cuộc đời thất bại. Tôi tự nhìn vào những giá trị mà một “nhân viên bình thường” như tôi sở hữu:

• Sự bình yên sau giờ làm: Tôi có thể tắt máy ca làm việc, về nhà ăn cơm cùng gia đình mà không bị những cuộc gọi khẩn cấp hay trách nhiệm pháp lý, tài chính đè nặng lên vai.

• Sự an toàn: Ở tuổi trung niên, sự ổn định và một tâm trí bình an là một loại tài sản vô hình vô cùng quý giá mà nhiều người thành đạt sẵn sàng đánh đổi tiền bạc để có được.

Một người bình thường như tôi có thể:

• Nuôi con tốt.
• Không nợ nần.
• Có sức khỏe.
• Có gia đình hòa thuận.
• Sống tử tế.

Những điều đó không làm tôi nổi bật trên bảng thành tích, nhưng vẫn là những thành tựu có giá trị. Điều này thật đúng, ngẫm lại thì hai người em của tôi không được thong dong như tôi, đứa thì làm việc sớm khuya, đứa thì phải xa đình đi nhận công việc ở nơi xa.

Chấp nhận giới hạn giúp cởi bỏ áp lực đồng trang lứa

Những người bình thường như tôi thì dù có cố gắng như thế nào cũng có hạn chế. Tôi nhận ra và chấp nhận giới hạn của bản thân không phải là sự cam chịu hay lười biếng, mà đó là thực tế cuộc sống vốn như vậy.

• Khi còn trẻ, chúng ta nghĩ mình có thể thay đổi thế giới.

• Khi trung niên, người trưởng thành thực sự là người biết mình mạnh ở đâu, yếu ở đâu để ngừng dằn vặt bản thân vì những thứ nằm ngoài tầm với.

Không phải ai cũng có thể trở thành giám đốc, giáo sư hay tướng lĩnh. Các vị trí đó vốn rất ít.

Nhưng điều này không đồng nghĩa với việc người bình thường không thể tạo ra một cuộc sống tốt hơn.

Có hai kiểu mục tiêu:

• Mục tiêu tương đối: hơn người khác. Kiểu này luôn có tính cạnh tranh và không phải ai cũng có thể đứng đầu.
• Mục tiêu tuyệt đối: tốt hơn chính mình trước đây. Ví dụ học thêm kỹ năng, tăng thu nhập, cải thiện sức khỏe, xây dựng một công việc phụ.

Hai loại mục tiêu này khác nhau ở chỗ: mục tiêu tương đối phụ thuộc vào vị trí của người khác, còn mục tiêu tuyệt đối phụ thuộc nhiều hơn vào sự phát triển của chính bản thân.

Có lẽ câu hỏi đáng suy ngẫm không chỉ là “Mình đứng ở đâu so với người khác?”, mà còn là “Nếu không so sánh với người khác, mình có hài lòng với cuộc sống và con người của mình hơn 5 năm trước không?”. Câu trả lời cho câu hỏi thứ hai thường phản ánh sát hơn mức độ phát triển thực sự của mỗi người trong đó có tôi. Thay vì so sánh chương cuộc đời của mình với chương rực rỡ nhất của người khác, hãy so sánh bản thân mình với ngày hôm qua.

Bạn có cảm thấy cuộc sống hiện tại, dù bình thường, nhưng vẫn có những khoảng lặng hạnh phúc riêng. Đừng so sánh bạn với người khác, bạn là điều tuyệt với nhất trên thế giới này, bạn sẽ dễ bị tổn thương vì cuối cùng, bối cảnh, mối quan hệ, học vấn…của chúng ta là khác nhau. Hãy sống vui vẻ, hạnh phúc với những gì mình đang có và cố gắng cải thiện nó mỗi ngày.