Con người sẵn sàng giúp đỡ người khác không chỉ xuất phát từ lòng tốt mà còn chịu ảnh hưởng của rất nhiều hiệu ứng tâm lý. Vậy bạn có sẵn sàng giúp đỡ người không quen hay không? Hay là bạn còn đang e ngại điều gì?

Điều này là tâm lý rất phổ biến trong xã hội hiện nay, khi mà lừa đảo diễn ra quá nhiều, người thân còn có thể lừa nhau thì ta làm sao có thể tin người ngoài. Dần dần chúng ta rơi vào trạng thái phòng thủ, ít tin vào những điều tốt đẹp trong cuộc sống này. Lòng tốt dần trở thành một điều gì đó xa xỉ.

Vậy “Các bạn sẵn sàng giúp đỡ người khác trong trường hợp nào?” một cách vô tư, tự nhiên và không toan tính. Hãy cùng tìm hiểu xem lòng tốt đang ít dần đi hay là nó ở một trạng thái nào đó mà ta không biết!

Lòng tốt thể hiện qua tình huống

Con người dễ giúp một cá nhân cụ thể hơn là một con số lớn. Bạn có chú ý đến việc rất nhiều mạnh thường quân quyên góp cho 1 hoàn cảnh khó khăn được chia sẻ rầm rộ trên mạng không? Một thời gian ngắn, tài khoản của người ấy tăng một cách chóng mặt trong khi đó cũng có rất nhiều hoàn cảnh còn khó khăn hơn nhưng không ai biết đến thì không được may mắn như vậy. Lòng tốt cũng phân biệt người này, người kia dù hoàn cảnh là giống nhau?

• “Một bé gái 3 tuổi bị tim bẩm sinh, tên A, ở vùng núi, gia đình rất khó khăn, đang nằm ở viện XYZ cần phẫu thuật gấp”

Thường tạo động lực giúp đỡ mạnh hơn:

• “Có 10.000 trẻ em cần hỗ trợ.”

Bộ não kết nối tốt hơn với một câu chuyện và một gương mặt cụ thể. Sự rõ ràng của tình huống khẩn cấp sẽ được thể hiện rõ, khi mức độ cần giúp đỡ hiển hiện rõ ràng (ví dụ: tai nạn giao thông, té ngã), khả năng nhận được sự trợ giúp sẽ cao hơn so với những tình huống mập mờ, khó đoán.

Hiệu ứng người qua đường : Con người có xu hướng sẵn sàng giúp đỡ hơn khi họ ở một mình hoặc trong nhóm ít người. Ngược lại, khi ở đám đông lớn, tâm lý “trách nhiệm tản mạn” (chia sẻ trách nhiệm cho người khác) thường khiến mỗi cá nhân ít chủ động hành động hơn.

Càng nhiều người chứng kiến, mỗi người lại càng nghĩ:

“Chắc sẽ có người khác giúp.”

Kết quả là… không ai giúp. Đây là lý do khi cần cứu giúp khẩn cấp, nên chỉ đích danh:

“Anh áo xanh, gọi cấp cứu giúp tôi!”

Thay vì hô chung chung:

“Có ai giúp tôi với!”

Chi phí và thời gian: Nếu việc giúp đỡ đòi hỏi ít thời gian, công sức hoặc không gây nguy hiểm lớn cho bản thân, khả năng hành động sẽ tăng lên đáng kể. Nó trái ngược với chi phí chìm khi bạn phải bỏ ra nhiều thời gian mà vô ích.

Con người dễ đồng ý với một yêu cầu nhỏ trước, sau đó mới đến yêu cầu lớn hơn. Nếu tôi có một yêu cầu nhỏ bạn có vui lòng giúp tôi không?

Bạn có thể dành 30 giây xem giúp mình bài viết này không?

Thường thì 10 người sẽ có khoảng 5 người sẽ giúp đỡ vì không mất gì cả, nếu chán thì mình sẽ dừng lại, nếu thấy như…mình sẽ bình luận chửi. Tất cả đều không mất gì, chỉ tốn một chút thời gian.

Các yếu tố tâm lý và xã hội

Hiệu ứng có đi có lại

Khi ai đó từng giúp chúng ta, tặng quà hoặc mang lại lợi ích, chúng ta sẽ cảm thấy có “món nợ vô hình” và muốn đáp lại.

• Một đồng nghiệp thường xuyên giúp bạn xử lý công việc.
• Đến khi họ cần hỗ trợ, bạn gần như không nỡ từ chối.

Điều thú vị là…Nếu bạn nhờ ai đó giúp mình một việc nhỏ, họ lại có xu hướng thích bạn hơn.

Não bộ sẽ tự hợp lý hóa:

“Mình đã giúp người này, chắc hẳn mình có thiện cảm với họ.”

Một số nghiên cứu cho thấy việc giúp đỡ người khác có thể kích hoạt các hệ thống khen thưởng trong não, khiến nhiều người cảm thấy vui vẻ, ý nghĩa và gắn kết hơn. Trải nghiệm tích cực này khiến họ có xu hướng tiếp tục giúp đỡ trong tương lai.

• Cho mượn một cuốn sách.
• Chỉ đường.
• Góp ý một bài viết.

Lòng tốt thể hiện qua sự đồng cảm

Khi một cá nhân cảm nhận và thấu hiểu được nỗi đau, khó khăn hoặc cảm xúc của người khác, họ sẽ kích hoạt động lực muốn xoa dịu hoặc giải quyết vấn đề cho nạn nhân.

• Một em bé khóc.
• Người già ngã xe.
• Một chú chó bị thương.

Càng cảm nhận được cảm xúc của người khác, con người càng muốn giúp. Đây là bản năng của lòng trắc ẩn của con người, muốn bảo vệ, giúp đỡ những cá thể yếu thế.

Đối tượng nhận giúp đỡ

Mối quan hệ gần gũi: Con người có xu hướng sẵn sàng hy sinh và giúp đỡ người thân trong gia đình, bạn bè hoặc những người có chung hệ tư tưởng, cộng đồng cao hơn nhiều so với người lạ. Đây là một tâm lý rất bình thường, con người thích sự gần gũi, an toàn và sự giúp đỡ của chúng ta hầu như đều xuất phát từ tình cảm thân quen đó.

Sự hấp dẫn hoặc thiện cảm: Các nghiên cứu tâm lý chỉ ra rằng chúng ta có xu hướng sẵn lòng giúp đỡ những người mà ta có thiện cảm, lịch sự hoặc mang lại ấn tượng tốt ban đầu.

Bạn cứ thử tưởng tượng, nếu có một bạn trai xinh, gái đẹp mà bạn không quen nhờ bạn một việc mà bạn có thể thực hiện xem khả năng giúp đỡ người ta của bạn có tăng cao không. Tôi cũng đã từng xem một vài clip của các bạn nữ đã làm thử thách với content như vậy. Hầu như các bạn nam đều sẵn sàng giúp đỡ những bạn nữ xinh đẹp và rất ít người giúp bạn nữ có ngoại hình không được nổi bật, mặc dụ 2 người đó là một, bạn nữ kém xinh là chưa lên đồ và trang điểm mà thôi.

Đặc điểm của nạn nhân: Nếu đối tượng được nhìn nhận là “nạn nhân vô tội” (gặp hoàn cảnh khó khăn không phải do lỗi của họ, ví dụ: thiên tai, bệnh tật bất ngờ), tâm lý trắc ẩn và mong muốn giúp đỡ sẽ mạnh mẽ hơn. Bạn còn nhớ bão Yagi không? Đồng bào cả nước ta cùng nhau chung tay quyên góp tiền bạc, của cải để ủng hộ đồng bào ở vùng núi phía bắc chịu thiệt hại về bão mà không cần sự báo đáp nào.

Nếu chúng ta nghe ở đâu đó là lòng tốt người hiện đại đang ít dần thì điều này không hẳn  là đúng. Lòng tốt tồn tại ở khắp mọi nơi, ở bất kì người nào, chỉ là nó ở dạng này, hay dạng khác mà ta chưa thấy được thôi. Vậy theo bạn thì chúng ta cần làm gì để có nhiều điều tốt hơn nữa được lan tỏa.