Cảm giác “rơi tự do không có chỗ bám” là một hình ảnh rất mạnh trong tâm lý học. Nó phản ánh trải nghiệm nguyên thủy của con người về sự mất kiểm soát và mất an toàn. Vì thế khi não tạo ra cảm giác rơi trong giai đoạn chuyển sang ngủ, nhiều người nhớ rất rõ và thường liên hệ nó với những giai đoạn cuộc sống bất ổn, dù trên thực tế đây chủ yếu là một hiện tượng thần kinh sinh lý bình thường.

Nếu bạn để ý, cảm giác này thường chỉ kéo dài chưa đến một giây nhưng lại rất chân thực, như thể bạn vừa thực sự rơi từ đâu đó xuống. Khi đang lơ mơ chìm vào giấc ngủ, bạn bỗng cảm thấy như mình bị trượt chân, rơi từ trên cao, hụt chân xuống vực hoặc mất điểm tựa. Ngay sau đó cơ thể giật mạnh và bạn tỉnh lại.

Hiện tượng này rất quen thuộc và hầu như ai cũng từng trải qua ít nhất một lần trong đời. Trong y học, cảm giác giật mình, thấy mình bị rơi tự do hoặc hụt chân khi vừa mới chìm vào giấc ngủ được gọi là Cơn giật đầu giấc ngủ

Tại sao chúng ta lại có cảm giác rơi tự do?

Dù chưa có một kết luận tuyệt đối, giới khoa học hiện tại nghiêng về hai giả thuyết phổ biến nhất:

Sự “hiểu lầm” của não bộ (Giả thuyết phổ biến nhất)

Khi chuyển từ trạng thái thức sang ngủ:

• Nhịp tim chậm lại.
• Cơ bắp bắt đầu thả lỏng.
• Não bộ giảm mức độ cảnh giác.

Một giả thuyết cho rằng não đôi khi “hiểu nhầm” sự thư giãn đột ngột của cơ thể là dấu hiệu bạn đang ngã, nên phát ra tín hiệu co cơ mạnh để “cứu” cơ thể, tạo nên cú giật và cảm giác rơi tự do.

Đôi khi, do bạn quá mệt mỏi hoặc quá trình này diễn ra quá nhanh, não bộ sẽ bị “đánh lừa” rằng cơ thể bạn đang rơi tự do hoặc gặp nguy hiểm. Để bảo vệ bạn, não lập tức phát ra một tín hiệu thần kinh mạnh mẽ khiến các cơ co rúm lại ngay tức khắc (gây ra cú giật mình) để bạn tỉnh giấc và “bám vào” cái gì đó.

Giả thuyết tiến hóa

Một số nhà nhân chủng học cho rằng đây là di chứng từ tổ tiên của loài người khi còn sống trên cây. Cú giật mình này là một cơ chế phản xạ giúp tổ tiên chúng ta kiểm tra xem vị trí ngủ trên cành cây có an toàn không, tránh bị ngã xuống đất trong lúc ngủ say.

Hiện tượng rơi tự do phổ biến đến mức nào?

Các nghiên cứu cho thấy khoảng 60–70% người trưởng thành từng trải qua hiện tượng này ít nhất vài lần trong đời. Nó thường vô hại.

Mặc dù xảy ra ngẫu nhiên, nhưng bạn sẽ dễ gặp hiện tượng “rơi tự do” này hơn nếu rơi vào các trạng thái sau:

• Cơ thể quá mệt mỏi hoặc kiệt sức: Khi bạn thiếu ngủ, não bộ sẽ cố gắng ép cơ thể vào giấc ngủ nhanh hơn bình thường, dễ gây ra sự mất đồng bộ giữa não và cơ.

• Căng thẳng, lo âu (Stress): Tâm lý bất an giữ cho não bộ luôn trong trạng thái cảnh giác cao, khó thả lỏng.

• Sử dụng chất kích thích: Uống cà phê, trà đặc hoặc hút thuốc vào buổi chiều tối.

• Tập thể dục cường độ cao sát giờ ngủ: Khiến cơ bắp và hệ thần kinh bị kích thích, chưa kịp dịu xuống.

Cảm giác rơi tự do chân thật

Nếu bạn muốn tìm những cảm giác rơi tự chân thật tôi có thể gợi ý bạn chơi một số trò để bạn tìm thấy cảm giác ấy trong thực tế. Bạn có thể tìm đến một số tòa nhà cao tầng có quán cà phê hoặc bar ở trên rooftop, thường thì một số nơi sẽ có thang máy riêng để đi lên đó thật nhanh, lúc ấy bạn đứng ở giữa thang máy không bám vào đâu. Nếu thang máy đủ nhanh thì bạn sẽ cảm giác hẫng y hết cảm giác rơi tự do vậy.

Tôi may mắn đã được trải nghiệm cảm giác này trong lúc tỉnh táo, đó chính là lúc nhảy dù từ trên máy bay trực thăng xuống. Trong khoảng 3-5 giây đầu, cơ thể bạn rơi tự do lao vun vút từ độ cao khoảng 800m xuống, cảm giác chơi vơi giống y hệt khi bạn vừa bắt đầu giấc ngủ mà bị cảm giác rơi tự do không chỗ bám vậy. Sau 5 giây dù bung ra thì lúc này bạn sẽ không còn cảm giác đó nữa, lúc này cảm xúc của bạn y như trò dù bay được ca nô kéo trên biển.

Nếu bạn có đủ dũng cảm, thời gian và sức khỏe thì bạn có thể tham gia clb hàng không phía bắc để trải nghiệm cảm giác rơi tự do nhé. Tôi đã nhảy 2 lần và cảm giác rất phê, nếu các bạn có chung sở thích có thể tham gia. Các bạn ở phía nam cũng có clb tượng tự vậy, các bạn có thể tìm và tham gia nếu muốn. Đây là clb do các Thầy thuộc Quân chủng Phòng không, Không quân đào tạo và hướng dẫn, mỗi năm chỉ có mấy chục suất để tham gia thôi.

Tôi thấy các bạn nữ hoặc anh chị lớn tuổi tầm 40, 50 tuổi nếu đủ sức khỏe vẫn nhảy bình thường hoặc nếu bạn muốn thử cảm giác đó nhiều hơn thì có thể chơi nhảy bungee. Lưu ý, đây đều là các trò chơi mạo hiểm nên cần độ an toàn cao, liên quan đến tính mạng nên bạn hãy tìm những nơi uy tín và được các chuyên gia hỗ trợ và giám sát.

Sau khi trải nghiệm cả nhảy dù, đi thang máy tốc độ cao hay cảm giác rơi tự do thì tôi thấy, cảm giác rơi tự do trong lúc ngủ là đáng sợ nhất vì những trải nghiệm kia tôi luôn có một thứ gì đó để bám vào, có gì đó giữ cơ thể tôi nên sẽ tận hưởng được cảm giác mạnh ấy. Còn cảm giác rơi tự do khi ngủ thì tôi phải tìm cái gì đó bám víu vào, đáng sợ hơn nhiều!

Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về các hiệu ứng tâm lý mời bạn đọc thêm những bài khác của tôi nhé. Cảm ơn các bạn.