Chắc chắn các bạn hay là tôi khi ngủ thỉnh thoảng đều lạc vào một giấc mơ nào đó. Tuy nhiên có một điều thú vị là khoảng 1 vài năm gần đây khi đang ngủ mơ, tôi đã luyện tập được một năng lực kì diệu, đó là điều khiển mọi thứ trong cơn mơ. Nếu mơ thấy ác mộng tôi sẽ gạt đi và tự nhủ là không có thật, hãy mơ khác đi hoặc dừng lại, còn nếu mơ đẹp tôi sẽ điều khiển nó theo mong muốn của mình.

Lúc đầu, tôi cứ tưởng là mình hoang tưởng làm gì có năng lực ấy, sau này khi nó xuất hiện nhiều lần, tôi đã tìm hiểu và thực sự biết đây là năng lực này có thật. Đây không phải là nội dung giống phim “Kẻ cắp giấc mơ” mà là hiện tượng hoàn toàn có thật, bạn có thể điều kiển giấc mơ của bản thân và khoa học gọi đó là Giấc mơ sáng suốt (Lucid Dream). Một trạng thái tâm lý học đã được nghiên cứu và chứng minh rõ ràng.

Trong giấc mơ sáng suốt, người ngủ:

• Nhận thức được rằng mình đang mơ.
• Vẫn tiếp tục ở trong giấc mơ chứ chưa thức dậy.
• Có thể, ở các mức độ khác nhau, tác động đến diễn biến của giấc mơ.

Tuy nhiên, khả năng điều khiển không phải lúc nào cũng hoàn toàn. Nếu bạn có năng lực này hãy kiểm tra xem khả năng điều khiển của bạn đang ở cấp độ nào rồi nhé!

Lucid Dream là gì?

Thông thường, khi ngủ, đặc biệt trong giai đoạn giấc ngủ (REM – Rapid Eye Movement), não bộ hoạt động rất mạnh. Đây cũng là giai đoạn hầu hết những giấc mơ sống động xuất hiện, não bộ của chúng ta tin rằng mọi chuyện đang diễn ra là thật.

Trong khi mơ bình thường:

• Những vùng não liên quan đến tư duy logic và tự nhận thức hoạt động yếu hơn.
• Vì vậy bạn chấp nhận mọi điều vô lý trong mơ mà không nghi ngờ.

Tuy nhiên, trong một giấc mơ sáng suốt:

• Nhận thức tỉnh táo: Vùng vỏ não trước trán (prefrontal cortex) — nơi chịu trách nhiệm về suy nghĩ logic và nhận thức — bất ngờ “thức giấc” trong khi bạn vẫn đang ngủ. Bạn chợt nhận ra: “À, mình đang mơ!”

• Quyền kiểm soát: Khi đã nhận biết được mình đang mơ, bạn có thể chủ động điều khiển bối cảnh, nhân vật, hành động (như bay lượn, dịch chuyển tức thời, hoặc thay đổi cốt truyện) theo ý muốn của mình giống như một đạo diễn phim.

Chỉ cần nhận ra điều đó, bạn đã bước vào trạng thái lucid dream.

Các thông tin thú vị

Giấc mơ sáng suốt có hại gì không?

Hầu hết các nghiên cứu đều chỉ ra rằng Lucid Dream khá an toàn và là một trải nghiệm thú vị. Nó thậm chí còn được ứng dụng để:

• Giảm thiểu và vượt qua các cơn ác mộng kéo dài.

• Kích thích ý tưởng sáng tạo.

• Tập luyện tinh thần cho các kỹ năng thực tế.

Một lưu ý nhỏ: Nếu bạn cố gắng điều khiển giấc mơ quá mức hoặc cố tình duy trì trạng thái này liên tục, não bộ có thể không được nghỉ ngơi hoàn toàn, dẫn đến cảm giác hơi mệt mỏi sau khi thức dậy.

Những ai đã có trải nghiệm này

Khá nhiều người từng trải nghiệm ít nhất một lần.

Các khảo sát cho thấy:

• Phần lớn mọi người từng có ít nhất một giấc mơ sáng suốt trong đời.
• Một số người chỉ gặp vài lần.
• Một số khác trải nghiệm hàng tháng hoặc thậm chí hàng tuần.
• Chỉ một tỷ lệ nhỏ có thể chủ động tạo ra chúng thường xuyên.

Điều thú vị là hiện tượng này có nét tương đồng với cảm giác bị rơi tự do khi ngủ. Cả hai đều xảy ra ở ranh giới giữa ý thức và giấc ngủ, cho thấy khi ngủ não không đơn thuần “tắt đi” mà vẫn có thể tạo ra những trạng thái ý thức rất đa dạng.

Sự nghi ngờ về giấc mơ sáng suốt

Trí nhớ về giấc mơ có thể bị biến đổi sau khi thức dậy. Não thường “lấp chỗ trống”, khiến bạn nhớ giấc mơ có vẻ mạch lạc hoặc hợp lý hơn thực tế.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu đã chứng minh giấc mơ sáng suốt là hiện tượng có thật. Trong các thí nghiệm, người tham gia được yêu cầu khi nhận ra mình đang mơ sẽ thực hiện một chuỗi cử động mắt đã quy ước trước. Dù cơ thể vẫn ngủ, các cử động mắt này được ghi nhận rõ trên thiết bị theo dõi, xác nhận rằng họ thật sự biết mình đang mơ ngay trong lúc giấc mơ diễn ra.

Các cấp độ làm chủ giấc mơ

Có nhiều mức độ.

Mức 1: Chỉ biết mình đang mơ

Ví dụ:

“À, đây chỉ là giấc mơ. Nhân vật trong mơ này là mình”

Bạn chưa thay đổi được gì. Đây là mức phổ biến nhất giống như nhập môn dành cho năng lực này vậy, lúc này bạn giống như người đang quan sát.

Mức 2: Tác động một phần

Ví dụ bạn nghĩ:

• “Mình thử bay xem.”

Rồi bạn thực sự bay.

Hoặc:

• Muốn mở cánh cửa để gặp ai đó.

Có khi thành công, có khi không. Cấp độ này năng lực của bạn đã được nâng cấp và có khả năng tập luyện, điều khiển những sự kiện, bối cảnh và nhân vật của bạn ở trong mơ. Với trải nghiệm này thì tôi thấy giống như chơi game ở góc nhìn thứ nhất, rất thú vị và mong muốn được mơ lại để tiếp tục khả năng.

Mức 3: Điều khiển gần như toàn bộ

Một số người luyện tập lâu và đây là trạng thái của tôi bây giờ, tất nhiên là không phải 100% giấc mơ tôi đều vậy nhưng đại đa số khi mơ tôi đều có thể:

• Thay đổi khung cảnh
• Tạo ra đồ vật
• Gọi một người xuất hiện
• Bay
• Dịch chuyển tức thời…

Tuy nhiên trạng thái này khá hiếm và thường không kéo dài vì người mơ dễ tỉnh giấc hoặc mất sự sáng suốt. Nhưng tôi nghĩ chỉ cần khi bạn biết mình mơ và luyện tập thật nhiều thì sẽ đạt được năng lực này. Điều này rất thú vị, nếu giấc mơ không đúng ý bạn, bạn không mơ nữa. Nếu đúng ý bạn thì bạn điều khiển nó, lúc ấy bạn như siêu anh hùng, nhân vật chính với nhiều khả năng tuyệt vời.

Nếu bạn thường xuyên nhận ra mình đang mơ, đó là dấu hiệu bạn có xu hướng tự nhận thức (metacognition) khá tốt ngay cả trong khi ngủ. Đây là một khả năng bình thường ở một số người và không phải là điều bất thường hay đáng lo ngại, miễn là nó không làm gián đoạn giấc ngủ hoặc gây khó chịu.

Vậy bạn có thường xuyên gặp hiện tượng này không, và “siêu năng lực” yêu thích nhất của bạn khi điều khiển những giấc mơ đó là gì?