KFC (Kentucky Fried Chicken) là một trong những minh chứng vĩ đại nhất về sự kiên trì, lòng quyết tâm và minh chứng cho câu nói:

“Không bao giờ là quá muộn để bắt đầu.”

Nhân vật chính của câu chuyện này chính là Harland Sanders (sau này được biết đến là Đại tá Sanders) – người đã khởi nghiệp thành công ở độ tuổi mà hầu hết mọi người đều đã nghỉ hưu, như nhiều người nói là một ông già.

1. Tuổi thơ gian khó và những thất bại liên tiếp

Trước khi trở thành tỷ phú gà rán, cuộc đời của Harland Sanders là một chuỗi những bi kịch và thất bại:

Ông sinh năm 1890 tại bang Indiana, Mỹ. Cuộc đời trước khi thành công của ông không hề suôn sẻ. Ông từng làm nhiều nghề khác nhau như công nhân đường sắt, lính, nhân viên bán bảo hiểm và chủ trạm xăng. Nhiều công việc thất bại hoặc không kéo dài được lâu.

• Năm 5 tuổi: Cha ông qua đời, mẹ phải đi làm thuê, Sanders phải ở nhà tự nấu ăn và chăm sóc các em. Đây cũng là lúc ông học được những kỹ năng nấu nướng đầu tiên.

• Năm 13 tuổi: Ông bỏ học, rời nhà đi làm đủ mọi nghề để kiếm sống: từ điều khiển lừa, thợ rèn, lính cứu hỏa đường sắt, cho đến bán bảo hiểm và lốp xe.

• Trắng tay ở tuổi trung niên: Hầu hết các công việc của ông đều kết thúc bằng việc bị sa thải hoặc công ty phá sản.

2. Điểm sáng từ trạm xăng và công thức “11 loại thảo mộc”

Năm 1930, ở tuổi 40, Sanders mở một trạm xăng tại Corbin, bang Kentucky. Để kiếm thêm thu nhập, ông bắt đầu nấu các món ăn truyền thống như bít tết, giăm bông và gà rán để phục vụ cho những hành khách ghé qua trạm dừng chân.

Món gà rán của ông ngon đến mức tiếng vang xa khắp vùng. Vì nấu gà bằng chảo thông thường mất đến 30 phút, Sanders đã cải tiến bằng cách sử dụng nồi áp suất để gà chín nhanh hơn, giữ được độ mọng nước bên trong và lớp vỏ giòn rụm bên ngoài.

Đến năm 1939, ông hoàn thiện công thức bí mật với 11 loại thảo mộc và gia vị – thứ vũ khí tối thượng làm nên thương hiệu KFC sau này. Nhờ đóng góp lớn cho ẩm thực của bang, ông được Thống đốc bang Kentucky phong tặng danh hiệu danh dự: Đại tá Kentucky.

3. Cú sốc tuổi 65 và hành trình 1.009 lần bị từ chối

Tưởng chừng công việc kinh doanh sẽ êm đẹp, nhưng vào những năm 1950, một tuyến đường cao tốc mới được mở ra, làm chệch hướng giao thông khỏi thị trấn Corbin. Trạm xăng và nhà hàng của Sanders vắng khách hoàn toàn. Ông buộc phải bán gia sản để trả nợ.

Ở tuổi 65, Sanders trắng tay, tài sản duy nhất còn lại là khoản tiền trợ cấp xã hội ít ỏi 105 USD/tháng và một công thức gà rán.

Không cam chịu số phận, ông quyết định lên đường khởi nghiệp lại từ đầu. Ông chất nồi áp suất và gia vị lên chiếc xe ô tô cũ kỹ, đi khắp các nhà hàng trên toàn quốc để chào mời hợp tác theo hình thức nhượng quyền (Franchise). Kế hoạch của ông là: Nhà hàng sẽ dùng công thức của ông, đổi lại ông sẽ nhận 4 xu (cents) trên mỗi miếng gà bán được.

Một con số lịch sử: Harland Sanders đã bị từ chối tổng cộng 1.009 lần. Nhiều chủ nhà hàng chế nhạo bộ quần áo màu trắng của ông, số khác cho rằng không ai lại đi trả tiền cho một công thức gà rán.

4. KFC trở thành quả ngọt và sự bùng nổ toàn cầu

KFC ra đời

Đến lần thứ 1.010, ông đã nhận được cái gật đầu đầu tiên từ Pete Harman ở Salt Lake City, Utah. Sự hợp tác này thành công vang dội. Món gà rán của Sanders giúp doanh thu của nhà hàng tăng vọt.

Năm 1952, nhượng quyền KFC đầu tiên được mở tại Utah bởi đối tác Pete Harman. Đây được xem là cột mốc khai sinh hệ thống Kentucky Fried Chicken

• Năm 1964: Khi đã 74 tuổi, KFC đã có hơn 600 cửa hàng nhượng quyền tại Mỹ và Canada. Do quy mô quá lớn và không còn đủ sức quản lý, Đại tá Sanders đã bán lại công ty cho một nhóm nhà đầu tư với giá 2 triệu USD (một số tiền rất lớn thời bấy giờ), kèm theo mức lương trọn đời và vị trí đại sứ thương hiệu.

• Hiện nay: KFC đã trở thành một trong những chuỗi thức ăn nhanh lớn nhất thế giới với hàng chục nghìn cửa hàng tại hơn 140 quốc gia.

Bài học từ câu chuyện của KFC

• Tuổi tác chỉ là những con số: Nhiều người nghĩ 30 hay 40 tuổi đã là muộn để thay đổi, nhưng Sanders chứng minh rằng 65 tuổi vẫn có thể bắt đầu một đế chế.

• Kiên trì vượt qua lời từ chối: Nếu Sanders bỏ cuộc ở lần từ chối thứ 100 hay 500, thế giới đã không có KFC. Sự khác biệt giữa thành công và thất bại đôi khi chỉ nằm ở việc bạn có dám bước tiếp sau những gáo nước lạnh của người đời hay không.

• Tập trung vào giá trị cốt lõi: Dù đổi chủ nhiều lần, KFC vẫn giữ vững công thức 11 loại thảo mộc và hình ảnh biểu tượng của vị Đại tá tóc bạc phơ như một lời cam kết về chất lượng.

Điều này khá giống với suy nghĩ mà tôi từng nhắc đến: “Tuổi 30 là kết quả của những năm 20.“ Câu chuyện của Sanders cho thấy rằng ngay cả khi tuổi 20, tuổi 30 hay thậm chí tuổi 60 chưa như mong muốn, hành trình vẫn chưa kết thúc. Một bước ngoặt có thể đến rất muộn, miễn là bạn vẫn tiếp tục tiến về phía trước.

Có lẽ bài học nổi tiếng nhất từ KFC là:

Bạn có thể bắt đầu rất muộn, nhưng vẫn tạo ra điều lớn lao nếu không từ bỏ.